علت خونریزی مقعدی + نحوه درمان خونریزی بعد از مدفوع
اگر بعد از دستشویی رفتن متوجه مقداری خون قرمز روشن یا سیاه رنگ در کاسه توالت شدید یا اینکه روی دستمال توالت یا روی مدفوع خود خون مشاهده کردید به احتمال زیاد دچار خونریزی از مقعد شدهاید. هموروئيد شایع ترین دلیل خونریزی از مقعد میباشد اما دلایل دیگری نیز ممکن است موجب خونریزی از مقعد شود. در ادامه به بررسی این موضوع می پردازیم پس تا انتهای این نوشتار همراه ما باشید.
شایع ترین دلایل خونریزی از مقعد
خونریزی مقعد با توجه به شدید یا خفیف بودن آن می تواند دلایل مختلفی داشته باشد، اما شایع ترین دلایل آن عبارتند از:
- شقاق (فیشر) یا زخم مقعد: زخم های کوچک در پوشش اطراف مقعد می باشد که در هنگام دفع منجر به خونریزی می شود. این پارگی ها و زخم ها ممکن است به علت یبوست یا در هنگام زایمان ایجاد شده باشند.
- آنژیودیسپلازی: شرایطی است که به دلیل بزرگ شدن عروق خونی در روده ایجاد می شود، این عروق می توانند دچار پارگی و خونریزی شوند.
- هموروئید: به بافت هایی گفته می شود که از رگ های خونی و فیبرهای ماهیچه ای تشکیل شده است و می تواند منجر به خونریزی از مقعد شود ، هموروئيد موجب درد نمی شود اما گاهی اوقات ممکن است از مقعد بیرون بزند و شرایط ناراحت کننده ای را برای بیمار ایجاد نماید.
- یبوست: زمانی که مدفوع سفت و خشک باشد ، برای خروج آن به ناحیه مقعد فشار شدیدی وارد می شود که این فشار می تواند منجر به خونریزی شود.
- پولیپ مقعد یا کولورکتال: پولیپ زائده هایی هستند که در اکثر نقاط بدن می تواند ایجاد شود اما اگر در روده تشکیل شود ممکن است منجر به خونریزی مقعدی شود. پولیپ ها زائده های سرطانی نیستند اما برخی از آنها در طولانی مدت ممکن است منجر به بروز بد خیمی هایی شوند.
- زخمها: هنگامی که اصطکاک در مسیر روده گوارش شدید باشد ، ممکن است منجر به ایجاد زخم شود. اگر زخم در قسمت بالای روده باشد و دچار خونریزی شود منجر به مدفوع سیاه و قیری رنگ می شود اما زخمی که در قسمت پایین تر ایجاد شده باشد باعث خون قرمز و روشن می شود. البته این قاعده همیشه مصداق نداشته و باید توسط پزشک مورد بررسی قرار بگیرد.
- سرطان مقعد یا روده بزرگ: زمانی که تومور تشکیل میشود جهت رشد به رگ های خونی فراوانی احتیاج دارد ، در صورت بروز هرگونه پارگی در این رگ های خونی جدید ممکن است خونریزی ایجاد شود. تنها 3.4 درصد از خونریزی های مقعد به دلیل سرطان روده بزرگ اتفاق می افتد.
- بیماری التهاب روده: این بیماری ها شامل کولیت اولسراتیو و کرون می باشند. خونریزی در این بیماری ها همراه با اسهال و درد در ناحیه مقعد ممکن است ایجاد شود.
- بیماری دیورتیکولار: دیورتیکول ، برآمدگی های کوچک به شکل کیسه در روده بزرگ هستند که به مرور زمان ممکن است دچاره پارگی و خونریزی شوند. این بیماری اگر بدون علامت باشد به آن دیورتیکولوز می گویند اما اگر همراه با التهاب باشد دیورتیکولیت نامیده می شود، به مجموع این دو بیماری دیورتیکولار گفته می شود.
- عفونت: عفونت روده یا عفونتی که به دلیل باکتری هایی مانند سالمونلا ایجاد شده باشد می تواند منجر به خونریزی از مقعد شود.
- برخی از شرایط مانند کمبود ویتامین K ، هموفیلی ، کاهش تعداد پلاکت ها که به آن ترومبوسیتوپنی گفته می شود نیز ممکن است منجر به خونریزی مقعدی شوند.
- آسیب به دستگاه گوارش فوقانی: مشکلاتی در معده و یا حتی مری ممکن است منجر به خونریزی از رکتوم شود. اگر خونری در دستگاه گوارش فوقانی ایجاد شده باشد منجر به مدفوع سیاه و قیری می شود.
مواردی مانند واکنش های آلرژیک به مواد غذایی نیز ممکن است منجر به خونریزیهای مقعد شوند که البته این مورد زیاد شایع نمی باشد.
علائم نشان دهنده خونریزی مقعد
مهمترین نشانه خونریزی از مقعد همان طور که ذکر کردیم وجود خون روی دستمال توالت و کاسه توالت می باشد. رنگ خون می تواند موارد مختلفی را بیان نماید ، خون قرمز روشن نشان دهنده خونریزی در قسمت های پایین دستگاه گوارش مانند روده بزرگ می باشد اما خون تیره می تواند به دلیل خونریزی از روده کوچک یا قسمت های ابتدای روده بزرگ ایجاد شده باشد. مدفوع سیاه و قیری رنگ نیز می تواند نشانه ای از خونریزی از معده یا قسمت های فوقانی روده کوچک باشد.
علائم دیگری که همراه با خونریزی مقعد ممکن است ایجاد شود که عبارتند از:
حالت گیجی
غش کردن
سرگیجه
درد در ناحیه رکتوم
درد یا گرفتگی شکم
روشهای درمان خونریزی رکتوم
در مرحله اول می توانید از درمان های خانگی استفاده نمائید و در صورت موثر نبودن این روش باید برای درمان به پزشک متخصص مراجعه نمائيد.
جهت مشاوره مستقیم و رزرو نوبت با دکتر طاهره هاشم فرم را پر کنید
- ابتدا پزشک سوالاتی را در مورد زمان شروع علائم و نوع خونریزی مطرح می نماید.
- در مرحله بعد معاینه فیزیکی جهت مشاهده ناحیه آسیب دیده انجام می شود. ممکن است در این مرحله پزشک از یک دستکش چرب جهت بررسی مشکلاتی مانند هموروئيد در داخل مقعد استفاده نماید.
- آندوسکوپی: در این روش لوله ای که ابتدای آن دوربینی متصل شده است وارد مقعد می کنند تا ناحیه به طور دقیق مورد بررسی قرار بگیرد. سیگموئيدسکوپی و کولونوسکوپی مثال هایی از این آزمایش هستند.
- آزمایش خون جهت ارزیابی میزان خونریزی و بررسی کم خونی
- آزمایش مدفوع جهت بررسی خونریزی های کوچک که با چشم نمی توان تشخیص داد.
- شستشوی معده زمانی که پزشک به مشکل در معده شک داشته باشد لوله ای را از طریق بینی وارد معده می نماید تا محتویات آن را خارج کند و به و بررسی محل خونریزی بپردازد.
- اسکن یا رادیولوژی که ممکن است همرا با باریم انجام شود.
- استفاده از حمام آب گرم
- استفاده از پمادهای بدون نسخه جهت کاهش سوزش
توصیه های پزشک در دوره مراقبت های بعد از درمان خونریزی رکتوم
- استفاده از غذاهای پر فیبر
- استفاده از ملینها
- ورزش
- تمییز نگه داشتن ناحیه رکتوم
- مصرف آب به میزان کافی
- مداخلات پزشکی
اگر درمان های خانگی موثر نباشد باید روش های درمان پزشکی را شروع نمائيد که شامل این موارد می باشند:
- درمان با لیزر
- جراحی
- بستن باند لاستیکی
- شقاق ممکن است خود به خود درمان شود اما در صورت بروز عفونت آنتی بیوتیک تجویز می شود.
- اگر خونریزی به دلیل سرطان روده باشد روش جراحی ، شیمی درمانی و پرتودرمانی پیشنهاد می شود.
- اگر خونریزی به دلیل پولیپ ایجاد شده باشد ، در صورتی که پولیپ ها بزرگ باشند یا تعداد آنها زیاد باشد ممکن است در حین کولونوسکوپی پزشک آنها را خارج نماید.
چه زمانی برای خونریزی مقعدی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر هر یک از موارد زیر را تجربه می کنید ، باید حتماً به پزشک مراجعه کنید:
- خونریزی مکرر یا شدید
- وجود لخته خون در مدفوع
- مدفوع تیره و قیری رنگ
- درد شدید مقعد یا شکم
- کاهش وزن بی دلیل
- سابقه خانوادگی سرطان روده بزرگ
آیا خونریزی مقعدی در دوران بارداری طبیعی است؟
در دوران بارداری ، بهویژه در سه ماهه سوم ، بسیاری از زنان به دلیل افزایش فشار رحم بر ناحیه لگن و همچنین یبوست بارداری دچار شقاق یا هموروئید و در نتیجه خونریزی مقعدی می شوند. اگرچه اغلب این موارد نگران کننده نیستند ، اما بررسی توسط پزشک برای اطمینان توصیه می شود.
چگونه می توان از خونریزی مقعدی ناشی از یبوست پیشگیری کرد؟
- مصرف روزانه فیبر (سبزیجات ، میوه ها ، غلات کامل)
- نوشیدن حداقل ۸ لیوان آب در روز
- ورزش منظم
- پرهیز از نگه داشتن مدفوع
- استفاده از ملین های طبیعی در صورت نیاز ، با نظر پزشک
آیا نشستن طولانی می تواند باعث خونریزی از مقعد شود؟
بله. نشستن طولانی مدت ، مخصوصاً در محل کار یا سرویس بهداشتی ، می تواند فشار زیادی به عروق مقعد وارد کند و زمینه را برای بروز هموروئید یا شقاق فراهم کند.
آیا تغییر رنگ مدفوع همیشه نشانه خونریزی است؟
خیر. برخی مواد غذایی (مثل چغندر قرمز یا شیرین بیان) یا مصرف برخی داروها (مثل آهن) می توانند باعث تغییر رنگ مدفوع شوند. اما اگر رنگ مدفوع قرمز روشن ، تیره یا قیری رنگ باشد و با علائم دیگر همراه شود ، بررسی پزشکی لازم است.
آیا خونریزی مقعدی در کودکان هم شایع است؟
بله. در کودکان نیز ممکن است خونریزی مقعدی اتفاق بیفتد. در صورت مشاهده خون در پوشک یا دستمال توالت ، باید کودک توسط متخصص اطفال یا گوارش بررسی شود.
آیا داروهای خاصی باعث خونریزی از مقعد می شوند؟
مصرف برخی داروها مانند:
- آسپرین یا داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی (NSAIDs)
- داروهای ضد انعقاد خون مانند وارفارین
ممکن است خطر خونریزی مقعدی را افزایش دهند.
آیا رژیم غذایی بر پیشگیری یا درمان خونریزی مقعدی تأثیر دارد؟
رژیم غذایی سرشار از فیبر ، مایعات کافی و پرهیز از غذاهای فرآوری شده می تواند در پیشگیری و درمان خونریزی مقعدی بسیار مؤثر باشد.
