افتادگی مثانه | علائم + درمان
افتادگی مثانه یکی از مشکلات شایع در میان زنان است که معمولاً پس از زایمان های سنگین ، افزایش سن یا فشارهای طولانی ناشی از کارهای بدنی شدید ایجاد می شود. این عارضه زمانی رخ می دهد که عضلات کف لگن و بافت های حمایت کننده مثانه ضعیف شده و موقعیت طبیعی مثانه تغییر می کند. افتادگی مثانه می تواند از نظر شدت خفیف تا شدید متغیر باشد و تأثیر زیادی بر کیفیت زندگی ، فعالیت های روزمره و سلامت جنسی فرد داشته باشد.
افتادگی مثانه به چه حالتی گفته می شود؟
زمانی است که مثانه از جایگاه طبیعی خود پایین آمده و به دیواره جلویی واژن فشار می آورد. در موارد خفیف ، فرد ممکن است تنها احساس فشار یا سنگینی در ناحیه لگن داشته باشد و متوجه تغییرات ظاهری نشود. اما در حالت های شدید ، بخشی از مثانه ممکن است حتی از واژن بیرون بزند و مشکلاتی مانند بی اختیاری ادرار ، درد مزمن لگن و عفونت های مکرر ایجاد کند. افتادگی مثانه به شکل های مختلفی طبقه بندی می شود:
- خفیف: کاهش جزئی حمایت بافتی و فشار اندک به دیواره واژن
- متوسط: پایین آمدن واضح مثانه و ایجاد علائم ادراری قابل توجه
- شدید: بیرون زدگی بخشی از مثانه از واژن که نیاز به درمان فوری دارد
علائم افتادگی مثانه
علائم افتادگی مثانه ممکن است به تدریج ظاهر شوند و در مراحل اولیه تنها با احساس سنگینی یا فشار در لگن خود را نشان دهند. با پیشرفت بیماری ، علائم بیشتری نمایان می شوند که شامل موارد زیر هستند:
- نیاز فوری و مکرر به تخلیه مثانه
- مشاهده برجستگی یا بیرون زدگی بخشی از مثانه در واژن
- درد یا ناراحتی در ناحیه لگن و کمربه خصوص در طول روز یا بعد از فعالیت بدنی
- عفونت های ادراری مکرر ناشی از تغییرات موقعیت مثانه و تجمع ادرار باقی مانده
- بی اختیاری ادرار و نشت ادرار هنگام سرفه ، عطسه ، ورزش یا فعالیت های روزمره
- احساس پر بودن مثانه پس از تخلیه یعنی حتی بعد از ادرار، احساس تخلیه کامل وجود ندارد
راه های تشخیص افتادگی مثانه
برای تشخیص دقیق راه های تشخیص افتادگی مثانه ، پزشکان از ترکیبی از معاینه فیزیکی و تست های تشخیصی تصویری استفاده می کنند.
معاینه فیزیکی لگن:
پزشک وضعیت دیواره های واژن و موقعیت مثانه را بررسی می کند و شدت افتادگی را مشخص می کند.
سونوگرافی یا MRI لگن:
این تصویربرداری ها اطلاعات دقیقی درباره محل ، اندازه و تأثیر افتادگی بر اندام های مجاور ارائه می دهند.
سیستومتری:
برای بررسی عملکرد مثانه و میزان ادرار باقی مانده پس از تخلیه استفاده می شود.
تست های تکمیلی:
در صورت نیاز، آزمایش های ادراری و تصویربرداری های تخصصی تر برای بررسی عفونت یا آسیب های احتمالی انجام می شوند.
راه های درمانی افتادگی مثانه
روش های درمانی به شدت بیماری ، سن و وضعیت سلامت عمومی فرد بستگی دارد. راه های درمانی افتادگی مثانه شامل موارد زیر هستند:
- ترکیب روش ها: در بسیاری از موارد ، ترکیبی از تمرینات کگل ، استفاده از پروتز و جراحی به بهترین نتایج منجر می شود.
- تمرینات کگل: تمرینات تقویتی برای عضلات کف لگن که حمایت از مثانه را افزایش می دهند. این روش در موارد خفیف تا متوسط بسیار مؤثر است.
- دارو درمانی: برخی داروها می توانند تون عضلات و کنترل ادرار را بهبود دهند ، اگرچه تاثیر آن ها محدود است و بیشتر به عنوان مکمل درمان استفاده می شوند.
- پسی باکس یا پروتزهای واژینال: این ابزارها مثانه را در جایگاه طبیعی خود نگه می دارند و علائم را کاهش می دهند ، به ویژه در افرادی که نمی خواهند یا نمی توانند جراحی انجام دهند.
- جراحی اصلاحی: در موارد شدید ، جراحی بازگرداندن موقعیت طبیعی مثانه و اصلاح دیواره واژن انجام می شود. جراح ممکن است از تکنیک های مختلفی مانند سرویکوپکسی یا فیبرهای حمایتی برای تثبیت مثانه استفاده کند.
گیاهان دارویی برای افتادگی مثانه
برخی گیاهان دارویی برای افتادگی مثانه می توانند به بهبود تون عضلات و کاهش علائم کمک کنند. از جمله مهم ترین این گیاهان می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- ماکا: تقویت بافت های لگنی و افزایش انرژی
- جینسینگ: بهبود جریان خون و تقویت عضلات کف لگن
- شبدر قرمز: تقویت بافت همبند و کاهش علائم بی اختیاری
- خار مریم: کاهش التهاب و حمایت از سلامت کبد و هورمون ها
درمان افتادگی مثانه چقدر طول می کشد؟
مدت زمان بهبود بستگی به شدت افتادگی و روش درمان دارد. در روش های غیرجراحی مانند تمرینات کگل و استفاده از پروتزها ، معمولاً چند هفته تا چند ماه طول می کشد تا علائم بهبود یابند. در جراحی های اصلاحی ، دوره نقاهت معمولاً ۴ تا ۶ هفته است و فرد می تواند به تدریج به فعالیت های روزمره و جنسی بازگردد. رعایت دقیق دستورات پزشک در این دوره نقش مهمی در نتیجه نهایی دارد و می تواند از عوارض ثانویه جلوگیری کند.
عوارض عدم درمان افتادگی مثانه
بی توجهی به عوارض عدم درمان افتادگی مثانه می تواند باعث مشکلات جدی و طولانی مدت شود ، از جمله:
- کاهش عملکرد جنسی و ایجاد مشکلات روانی
- بی اختیاری ادرار مزمن و دشواری در کنترل دفع
- درد مزمن لگن و کمر که کیفیت زندگی را کاهش می دهد
- عفونت های ادراری مکرر ناشی از باقی ماندن ادرار در مثانه
جمع بندی
افتادگی مثانه یک مشکل شایع و قابل درمان است که با توجه به شدت بیماری و وضعیت عمومی فرد ، می توان از تمرینات کگل ، پروتزهای واژینال ، دارو درمانی و جراحی اصلاحی استفاده کرد. تشخیص زودهنگام و رعایت دستورات پزشک می تواند بهبود سریع تر و کاهش عوارض طولانی مدت را تضمین کند. همچنین استفاده از گیاهان دارویی برای افتادگی مثانه می تواند به عنوان مکمل درمانی مفید باشد. رعایت این نکات و توجه به علائم اولیه باعث می شود که فرد بتواند زندگی طبیعی ، بدون درد و بدون محدودیت داشته باشد و کیفیت زندگی او به طور چشمگیری افزایش یابد.
